15 oktyabr 2003-cü ildə İlham Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi ölkənin siyasi tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. 2026-cı ilin oktyabrında həmin hadisənin 23-cü ildönümü tamamlanır. Bu illər ərzində Azərbaycanın qarşısında duran ən mühüm məsələlərdən biri ərazi bütövlüyü, milli təhlükəsizlik və Qarabağ münaqişəsinin nəticələri ilə bağlı olub.
Qarabağ məsələsi uzun illər Azərbaycan cəmiyyətinin gündəliyində əsas mövzulardan biri kimi qalıb. İşğal nəticəsində öz doğma yurdlarından didərgin düşmüş insanların taleyi, dağıdılmış yaşayış məntəqələri və regionun gələcəyi ölkənin siyasi və sosial həyatına ciddi təsir göstərib.
2020-ci ildə baş vermiş 44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycanın müasir tarixində mühüm dönüş nöqtəsi oldu. Müharibədən sonra azad edilmiş ərazilərdə bərpa və quruculuq işləri yeni mərhələyə keçdi. 2023-cü ilin sentyabrında baş verən hadisələrdən sonra isə regionda yeni siyasi və təhlükəsizlik reallıqları formalaşdı.
Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən quruculuq işləri Azərbaycanın inkişaf gündəliyində mühüm yer tutur. Yeni yolların çəkilməsi, enerji və kommunikasiya infrastrukturunun yaradılması, yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması və sosial obyektlərin inşası regionun gələcək inkişafı üçün əhəmiyyətlidir.
Lakin Böyük Qayıdış yalnız insanların evlərinə qayıtması ilə tamamlanan proses deyil. Davamlı məskunlaşma üçün ailələrin yaşayış şəraiti ilə yanaşı, məşğulluq imkanları, məktəblər, tibb müəssisələri, nəqliyyat əlaqələri və digər xidmətlər də təmin olunmalıdır. İnsanların doğma yurdlarında təhlükəsiz yaşaması və iqtisadi fəaliyyətlə məşğul olması regionun bərpasının əsas göstəricilərindən biridir.
Azad edilmiş ərazilərin iqtisadi potensialı da diqqətəlayiqdir. Kənd təsərrüfatı, turizm, emal sənayesi və digər sahələrin inkişafı regionda yeni iş yerlərinin yaradılmasına kömək edə bilər. Bu imkanların reallaşdırılması üçün müasir texnologiyalardan istifadə, özəl sektorun iştirakı və ətraf mühitin qorunması mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Qarabağda bərpa prosesi həm də tarixi və mədəni irsin qorunması məsələsini gündəmə gətirir. Tarixi abidələrin, dini və mədəni məkanların bərpası, milli irsin gələcək nəsillərə çatdırılması ölkənin mədəni həyatının mühüm istiqamətlərindəndir. Bərpa işlərinin aparılması zamanı tarixi dəyərlərin qorunması və elmi yanaşmanın tətbiqi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Müharibədən sonrakı dövrdə təhlükəsizlik məsələləri də öz aktuallığını qoruyur. Mina təhlükəsi, infrastrukturun qorunması və ərazilərdə normal yaşayış şəraitinin təmin olunması bərpa prosesinin mühüm tərkib hissələridir. Bu məsələlərin həlli əhalinin təhlükəsizliyi və quruculuq işlərinin davamlılığı baxımından vacibdir.
İlham Əliyevin prezident seçilməsinin 23-cü ildönümü Azərbaycanın bu tarixi mərhələdə keçdiyi yolu xatırlamaq üçün fürsətdir. Qarabağın gələcək inkişafı yalnız fiziki bərpa ilə deyil, iqtisadi imkanların yaradılması, sosial həyatın canlandırılması və insanların doğma torpaqlarında davamlı məskunlaşması ilə müəyyən olunacaq.
Bu əlamətdar tarix münasibətilə xalqımıza sülh, əmin-amanlıq və firavanlıq arzulayırıq. Qoy Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyat daha da canlansın, ailələr doğma yurdlarında rahat yaşasın və bütün Azərbaycan üçün davamlı inkişaf imkanları genişlənsin!
Həmid Qasımov
Mərkəzi Aran Regional Təhsil İdarəsinin müdiri