Məktəb rəhbərliyinin qanunsuzluqlarına niyə göz yumulur?


Goranboy şəhər Asif Məmmədov adına 3 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbində idarəçilik böhranı və davam edən qanun pozuntuları

Goranboy şəhər Asif Məmmədov adına 3 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbində 18 noyabr 2020-ci il tarixindən sonra yaranmış idarəçilik problemləri bu günə qədər aradan qaldırılmamışdır. Məktəbdə sabit rəhbərliyin olmaması, direktor vəzifəsinin mütəmadi olaraq müvəqqəti şəxslərə həvalə edilməsi və faktiki idarəetmənin qeyri-şəffaf şəkildə aparılması təhsil müəssisəsində ciddi struktur böhranı formalaşdırmışdır.

Məktəbdə hər il direktor vəzifəsinin müvəqqəti icraçıya həvalə olunması artıq sistemli xarakter almışdır. Lakin bu şəxslər qanunvericilikdə nəzərdə tutulan rəhbərlik funksiyalarını tam və səmərəli şəkildə icra edə bilməmiş, nəticədə məktəbdə özbaşınalıq halları, intizam pozuntuları və idarəçilikdə xaos müşahidə olunmuşdur.

Bu vəziyyət “Ümumi təhsil müəssisələrinin idarə olunması Qaydaları”na, eləcə də “Dövlət qulluğu haqqında” Qanunun 7-ci maddəsinə zidd olaraq dövlət idarəetmə prinsiplərinin pozulmasına səbəb olmuşdur. Dövlət təhsil müəssisəsində rəhbərliyin qeyri-müəyyən və qeyri-stabil olması həm müəllim heyətinin, həm də şagirdlərin hüquqlarına mənfi təsir göstərir.

2024-cü ilin mart–dekabr aylarında direktor səlahiyyətlərini sektorun keçmiş metodisti Hicran Əhməd icra etmişdir. Dekabr–yanvar aylarında direktor vəzifəsi rəsmi şəkildə məktəbin psixoloqu Günay Şirinovaya həvalə olunsa da, faktiki idarəetmə yenə əvvəlki şəxs tərəfindən həyata keçirilmişdir.

Beləliklə, məktəbdə formal və faktiki rəhbər anlayışı formalaşmış, ikili idarəetmə sistemi yaranmışdır. Bu isə:

Rəhbərlikdə məsuliyyət bölgüsünü qeyri-müəyyən etmiş,

Əmr və göstərişlərin hüquqi qüvvəsini sual altına qoymuş,

Müəllim və texniki heyət arasında çaşqınlıq yaratmış,

Qərarvermə prosesində şəffaflığı aradan qaldırmışdır.

Hicran Əhməd yanvar ayında bələdiyyə seçkiləri ilə əlaqədar məktəbə müntəzəm gəlməsə də, qeyri-rəsmi şəkildə direktor səlahiyyətlərini icra etmişdir. Bu hal həm etik baxımdan, həm də hüquqi aspektdən ciddi suallar doğurur. Dövlət müəssisəsində vəzifə səlahiyyətlərinin qeyri-rəsmi icrası qanunvericiliklə tənzimlənən idarəçilik prinsiplərinə ziddir.

07 fevral 2025-ci il tarixində Hicran Əhməd vəzifədən azad olunmuş, nəticədə məktəbdə direktor vəzifəsi yenidən boş qalmışdır. Bu isə artıq bir neçə ildir davam edən rəhbərsizlik probleminin sistemli xarakter daşıdığını göstərir.

Daim dəyişən və ya formal rəhbərlik məktəbdə:

Təhsil prosesinin planlı və sistemli təşkilinə mane olur,

Pedaqoji heyətin motivasiyasını azaldır,

Şagirdlərin təhsil keyfiyyətinə birbaşa mənfi təsir göstərir,

Təhsil bərabərsizliyini dərinləşdirir.

İdarəçilikdə qeyri-müəyyənlik olan təhsil müəssisəsində obyektiv qiymətləndirmə, şəffaf bölgü və bərabər yanaşma prinsiplərinin qorunması da çətinləşir. Bu isə ayrı-seçkilik hallarının, qeyri-rəsmi təsirlərin və şəxsi münasibətlərin qərarvermədə rol oynaması riskini artırır.

Etik davranış qaydalarının pozulması, qeyri-rəsmi təsir mexanizmləri və şəffaf olmayan idarəçilik məktəbin nüfuzuna ciddi zərbə vurur və valideyn ictimaiyyətində haqlı narazılıq yaradır.

Yuxarıda göstərilən faktlar onu deməyə əsas verir ki, Goranboy şəhər Asif Məmmədov adına 3 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbində mövcud vəziyyət ciddi araşdırılmalı, hüquqi qiymət verilməli və sistemli tədbirlər görülməlidir.

Məktəbdə:

Qanuni əsaslarla daimi direktor təyin edilməli,

İdarəçilikdə şəffaflıq təmin olunmalı,

Etik və intizam qaydalarına riayət nəzarətə götürülməli,

Təhsil prosesinin keyfiyyətinə dair monitorinq aparılmalıdır.

Dövlət təhsil müəssisəsində uzun müddət davam edən qeyri-müəyyənlik nə müəllim heyəti, nə şagirdlər, nə də cəmiyyət üçün qəbulediləndir. Təhsil sahəsində sabitlik və qanunun aliliyi təmin olunmadıqca keyfiyyətli nəticələr əldə etmək mümkün deyil.