Səhər yeməyindən imtina etmək çox vaxt zehni və fiziki məhsuldarlığın azalması ilə əlaqələndirilir. Buna baxmayaraq, son illərdə aralıqlı oruc adlanan qidalanma rejiminin populyarlığı kəskin şəkildə artıb. Milyonlarla insan çəki idarə etmək və maddələr mübadiləsini yaxşılaşdırmaq üçün bu üsuldan istifadə edir.
Bəs idrak funksiyasına xələl gətirmədən metabolik fayda əldə etmək mümkündürmü?
Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu orucun beyin funksiyasına necə təsir etdiyini müəyyən etmək üçün bu günə qədərki ən böyük meta-analizi apardıqlarını elan edib.
Bu barədə "The Conversation" məlumat yayıb.
Tədqiqatçılar 71 müstəqil tədqiqatın və 3484 iştirakçının daxil olduğu 63 elmi nəşri təhlil ediblər. Bu tədqiqatlar 1958-ci ildən 2025-ci ilə qədər təxminən 70 ili əhatə edib.
Sağlam yetkin insanlarda oruc tutma və toxluq arasında idrak performansında heç bir əhəmiyyətli fərq aşkar edilməyib. İnsanlar, yemək yeyib-yeməmələrindən asılı olmayaraq, yaddaş və konsentrasiya testlərində də oxşar nəticələr göstəriblər.
Müəlliflər bildiriblər ki, yeməkdən təxminən 12 saat sonra qlikogen ehtiyatları tükənir və bədən yağın parçalanması zamanı əmələ gələn alternativ enerji mənbəyi olan keton cisimlərindən istifadə etməyə başlayır. Bu birləşmələr beyni effektiv şəkildə yanacaqla təmin edə bilər və qlükoza səviyyəsinin düşməsini kompensasiya edə bilər.
Lakin, tədqiqat zamanı bir neçə vacib nüans aşkarlanıb. Belə ki, yaşın əsas amil olduğu sübut edilib.
Yetkinlərdə performansda heç bir azalma müşahidə edilməyib, lakin uşaqlarda və yeniyetmələrdə aclıq zamanı idrak performansı azalıb. Alimlər inkişaf edən beynin enerji dalğalanmalarına daha həssas olduğunu vurğulayıblar, buna görə də müntəzəm qidalanmaq məktəblilər üçün vacib olaraq qalır.
İkinci mühüm amil günün vaxtıdır. Testləri günün sonlarında tamamlayan iştirakçılar ac olduqda performansda daha aydın dalğalanmalar yaşayıblar. Aclıq, ehtimal ki, fəaliyyət zamanı təbii sirkadian azalmaları gücləndirir.
Tədqiqatçılar sonda vurğulayıblar ki, əksər sağlam yetkinlər üçün fasiləli oruc zehni performansın azalması ilə əlaqəli deyil. Ona görə də arıqlamaq istəyənlər həkim məsləhəti ilə bu üsula müraciət edə bilərlər.